This is default featured slide 1 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.

This is default featured slide 2 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.

This is default featured slide 3 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.

This is default featured slide 4 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.

This is default featured slide 5 title

Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.

Tuesday, September 16, 2014

HAU PUM’ KHAN LAI THU

HAU PUM’ KHAN LAI THU
       Haupum a khan’ laitakin, Tedim gam khempeuhah gal hang pen hi a, galsimna khempeuhah a makai pen hi den hi. Khanthuam’ khan’ lai-in Khuasakte Thuamson in, “Leitungah ka kihtak khat zong om kei,” ci-in kisial zakzak hi. Haupum in zong, “Thuamson peuh mah kihta ngei ke’ng, tua thamlo-in thautang khat tawh si ngei kei ning,” ci-in ki galtot uh hi. Ni khat ni ciangin Tedimte leh Khuasakte in, Thuamson leh Haupum ki kihta lo tuak uh a hih leh kikap sak dih ni, ci-in vaihawm uh hi. Thuamson leh Haupum zong hong thukim pah lian uh hi. A thukim mah bangun ni khat Lopheite khuakhung mualzaangah hong ki kap takpi uh hi. Akikap ma-un nang hong kap masa in kici tuak uh hi. A sawtna ciangin Thuamson in, “Kei mah in Khuasak a om Thuamson hing,” ci-in minsialin akap leh kha lo hi. Tua ciangin Haupum in a ngawng tum nih ka suah mateng ta kei ning,” ci-in tang delh pah a, a phak ciangin a sat leh Thuamson in sing khat na bel kha-in a sing sat kha a, tua ciangin Thuamson lau-in tai hi. Tua ciangin Haupum in, “Bang hangin taina hiam Thuamson aw,” a cih ciangin Thuamson in, “Ka thau khu lakah temta khat hong tezak a, lauthawng mah a tai hing,” ci-in dawng hi. Kikap nading a avaihawm teng in thu a khen uh ciangin Haupum zosak uh hi. Tua ni akipan Thuamson in Haupum kihta pah hi. Haupum pen galhang sahang, kihtak khat zong anei ngeilo, mi hangsan mahmah ahih lam a theisate in, Haupum’ min a kilawh nak leh, amai-ah a laulo kuamah omlo hi. Haupum in tapasal Hau Cinkhup leh ta numei Ngul Zaniang leh Cing Khawman a neih laitakin Hualngote in Ainah khua, Tonzaang leh Tungtuang khua khung lam hong sim uh a, Ainah khuate in Tedim khua va ko uh hi.

KHUA CIN’ KHAN LAI THU

KHUA CIN’ KHAN LAI THU
        Kamhau in tapasal 6 aneih lakah Khuacin a nau tum pen hi a au pen Haupum a hi hi. A tung a ih gensa bangin Khuacin in tapasal neilo hi. A minthang mahmah a, Tonzaang ukpipa Hau Cinkhup pen Khuacin upipa Haupum’ tapa a hi hi. Khuacin hun sung in A.D.1883 kum Maangkaangte’ hong khan’ cil hun ahi hi. Tedim khuapi kumpi in hong hal ciangin, Tonzaangah na tai to uh hi. A sanggamte in Khuacin a simmawh bawl uh hangin Khuacin in apa’ gam hoih takin na kem zo pen hi. Bang hangin tua bangin simmawh bawl se uh hiam cih leh, Khuacin pen kamsiatna tawh a nu’ sung panin pianpih hilonapi a khel hong bai laizang hi. Aman zong a kisimmawhna la hih bangin na phuak hi:-
(a) Khuakim a ka ciin maang te’n, Pheiphung va bang bai ci e,
(b) Pheiphung va bang ka bainua-in, leido zingdai bang nawk inge, do sumlu mualah sua’nge,” na ci hi.
         A.D.1876 kumin Pawite Hualngo leh Zahaute in, Tonzaang hong sim uh hi. Khuacin vaihawm ding a kipat kum, A.D 1871 kumin Lusheite dopih dingin maangkaangte in cial uh a, Meitei maangpa in Lusheite Vannuailiana dopih dingin a zolna taubel lianpi khat Tedimah na puak uh hi. Khuacin in galkap tampi kaikhawmin Tedim pan Champhai (Tonsim) a ki cihna-ah ni 2 leh zan khat lam pai-in kuan uh a, Champhai a tun uh ciangin kulhpi tawh hoih takin na ki um cip hi. Kulh hoih tak a kibawl sate siksanin do dingin hong kithawi uh hi. Tua ciangin Lusheite in Khuacin leh a pawlte’ omna zanin hong umcih uh hi. Khuacin’ pawlte hih munah 3 si-in, 4 liam uh hi. Maangkaangte thu zawh sa a Khuacin in Lusheite a do laitakin Meitei galte in Guite Go Khawthang na man uh hi. Go Khawthang a kimat ciangin Guite kual leh Sukte kual dah mahmah uh a, Meitei tawh bek hilo Maangkaangte nangawn tawh hong buai zo uh hi. Bang hang hiam cih leh Go Khawthang ih cih pen Khuacin’ pute taktak a hi hi. Hih bangin Meiteite’ tungah Khuacin lungkim thei mahmah lo-in Meiteite va sim zelzel hi. Meitei gam teng leh Meitei mangpa pang bel Kabui, Kom, Thahdo, leh mi namdangte’ tungah Guite leh Sukte pang huanin, khut khat tawi, khe khat tawi bang uh hi. Tua a hih manin A.D. 1894 kumin Mualpi gamah Meitei te’n kilemna thu gen dingin Meitei gun dung zui-in hong pai suk uh hi.

KAM HAU’ TAPA ZATUAL’ KHAN LAI THU

KAM HAU’ TAPA ZATUAL’ KHAN LAI THU
            Kamhau in a tapa Zatual Thangkhal khua-ah inntuan sakin Hausa semsak hi. Hausa bek tham lo-in Seino gam Maulawn gam leh Vongmual gam teng zong piak beh lai hi. Zatual in gal leh sa tampi a mat banah, saipi bekbek 30 man hi. Apa Kamhau’ phu a lak kikna-in, Kawl khua sak lam khempeuh simin zo gawp a, Chindwin gun gei-ah gamgi va bawl hi. Tua hun laitakin Zatual pen a pilna leh a letna pha mahmah napi a tapa Haukim’ zi dingin Suangpheite Khuakam’ zi va sut laizang hi. Suangphei Khuakam zong thangpai mahmahin, unau pata lawmlawm zi kisut ci-in a khasiat mahmah laitakin, Zatual’ inntengte khat Suangphei-ah a hawh leh a ciah ciangin Khuakam in a nungah zuisim a, suangphei gam sungah va kaplum hi. Tua thu huhau-in Zatual leh Khuakam hong kido uh hi. Zakam leh Thangkhalte va kuanin Suangpheite’ gam sungah sul va bawl uh a, Khuakam pawlte in a muh ciangin galsul hi ci-in a nung zui pah uh hi. Zilpiau khua nuai-ah Thangkhalte in napang dimdem uh hi. Khuakam zukhing mual hong tun ciangin hong kitom a, “Zatual aw, ciltual aw, Zo dawng aw, Bang hangin ka zi hong sut na hiam? Na ngap leh hong kuan in,” ci-in to hi. Khuakam zilpiau khangphung hong tun ciangin saizaang’ gam lam a pang Thangkhalte in nakap pah uh a, Khuakam zong puk sukin suangthep kawmah tuksuk hi. Thangkhal te’n a kap hangun suangthep kawmah tusuk a hih manin a kap kikkik uh hangin kha thei nawnlo uh hi. Khuakam a lawmte in delh pah ngamlo uh a, tui duhin a sih dek tak laitakin kamphatna tawh guah hong zu dihdihin silo hi. Tua khit zawh akipan Khuakam’ zi a nung lamah hawh ngam nawnlo hi. Hih thu hangin Suangpheite in la khat na phuak uh a:-
(a) Ka don loh lal lei do kei bang kih tange, lungtup loh phung lai paai bang kisaai veh,
(b) Sinthu siam tong ki dawng uh a, lelsiam bel phung lai nawk no samgi bang khen om hen,” na ci uh hi.
A u anau te’n zong zu leh sa tawh leptuahna kuaman bawlsak lo-in, thu gallep bang bek hong suak hi.

KHAMTUNG ZOMITE’ THU KHENNA LEH NGEINA LAIBU

KHAMTUNG ZOMITE’ THU KHENNA LEH
NGEINA LAIBU
(Chin’s Rules)
Thu masa:
        Khamtungah Maangkaang kumpi hong kahtoh ma Sukte ukpipa Khanthuam’ tapa Kamhau’ khan’ lai-in, Tedim leitang khempeuh hong ngah khin a, ama uk sungah thusia thupha a om ciangin thukhen ding Tedim khua panin (1) Pauvum, Sukte. (2) Khoilam, Hatzaw. (3) Maanggin, Hatlang. (4) Kimthuam, Zillom. (5) Pau-am, Samte. (6) Cinkim, Samte.(7) Telkhaat, Hatzaw, hih teng tawh vaihawmin hih laibu sunga bangin thukhenna hong bawl uh hi.
         Tua nung sang Tedim gam sungah thusia lasia hong om ciangin hih laibu sung a bangin thukhenna nei uh hi. Tua bangin nidang lai-in thukhenna a na om hangin a laibu-in na omlo hi. Tua a hih manin THUKHENA NGEINA a om bangbangin hih laibu a simte in, Aw, nidanglai a “ZOMITE’ THUKHENNA” hih bang a na hi ta ve maw ci a a theih nading deihna tawh hih laibu hong kibawl a hi hi. Tua banah khamtung mi khempeuh in Khamtung Zomi, Hausa, Ukpi-te in, thukhenna ngeinate thei leh a kuama peuh in mawhna khialhna nei ngamlo ding hi ci-in ngaihsutna nei ka hih manin hih laibu kong gelh hi.
Laibu gelh kum: Laibu gelhpa:
1925 Sd/-
Pilot:

KAMHAU' TANGTHU

KAMHAU’ TANGTHU
           Khanthuam’ tapa 6 te lak panin a upa pen Kamhau a hi hi. Lamzaang khua-ah kum 5 sung hausa na a sep khit ciangin, Tedim khua-ah teng nuam a hih manin Ramthlo hausa Tlangtirh’ kiangah, “Gal hat sa hat khat peuh ka tuah leh hong huh inla, kum 3 simin sial za bo khatta hong pia ning,” ci-in huhna a nget ciangin Tlangtirh lungkimin, a sang hi. Tua hun laitakin Tedim khua-ah Guite-te na teng khin zo uh a, ahih hangin gal leh sa hat lua a hih manin na teng tul zolo uh hi.
            Tua bang a huhna anget khit 1804 kum pawl ciangin Kamhau in Lamzaang khua panin Tedim khua satin na teng hi. Inn leh lo zong kician nei man nailo-in, Zo leh Thahdote in na sim pahpah a hih manin Lamzaang khua-ah ciahkik hi. Tua ciangin Kamhau leh Khoilamte in, Falam gam Ngaltu khua a ateng Maanggin zol uh a, 1810 kumin Tedim khua-ah hong teng kik uh hi. Midangte in Tedim hong bel uh a, inn 30 bang pha-in Kamhau in hausa semin Manggin leh Khoilamte in upa na a sem uh hi. Mi hong khang semsemin a sawt lo-in Tedim khua inn tampi hong pha hi. Tua ciangin gam lei lei ukna-ah mipil tampi kisam a hih manin, thu kikuppih dingin Mualbem khua Hauhtuang’ tapa Pauvum sap ding a sawm hi.
            Ni khat Pauvum zol dingin Mualbem khua-ah Kamhau va pai a, Pauvum tual a lam kimlai va sam khia-in, “Tedimah hong teng inla kei’ nuai-ah upa hong sem in, kumsimin inn khat panin tha khat kong kai sak ding a, inn mun lo gam na deihdeihna kong pia ding hi.” ci-in a zol ciangin Pauvum zong lungkimin na zui a, Kamhau in a kamciamna bangin pia hi.

KAPTEL KHUASATNA THU

KAPTEL KHUASATNA THU
1. Thuamthawng in a zi’ tungah khutkhial kha:
            Gawhpau’ Tapa Thuamthawng in a behte khat zi-in la hi. Tua hun laitak- in a khua sung vuah nungak mel hoih mahmah Thangning a kici khat om hi. Tua Thangning pen Thuamthawng in iplah pian den hi. Tua bang a a iplah pian denna thu a zi in a theih ciangin zan khat a lupna tung vuah ki tawng uh a, a zi in apasal’ tuktum bawh khiatsak hi. Thuamthawng zong heh mahmah a, “Bang hangin ka tuktum hong bawh khatsak na hiam ka that ka mat, ka sim ka tawhna, galmang samang ka sim ka tawhna hi,” ci-in a lukham dokkhia-in a zi alukhawm tawh a sat leh, alu sat kha ahih manin si hi. (Khanglui lai lukhuam pen meilah cim sitset zol hilhial a kisui a hi hi.) Tua banga azi hong thak khak ciangin, “E, khutkhialhi khong venge,” ci-in zanin tho khia a, a upatpih a meltheih teng samin azan azanin thu kikupna khat hong nei khawm uh hi.
               A hih leh hih thu pen ih sungte in hong thei kha along uh kim hetlo ding uh ahih manin ngian khat ih bawl kul ding hi, ci-in hi bangin vaihawm uh hi. Vokno khat go-in khuanawl kenkilah a vok si taksak uh hi. Tua ciangin a sung a pu’ kiangah hih bangin gen uh a, “Tu zanin ka zi tawh kam ka kinial uh leh, ka ciah ding ci-in tai a, kei zong phallo a ka hih manin, delhin ka phak ciangin, ka lehkaih kik leh, utlo a hih manin hih kenah tuakin si hi.” ci-in a sungte khem hi. Tua bang a cih hangin a sungte in zong umzo taktak lo uh hi. Amah zong kisuangtak a hih manin a sivui ni bangin zong Thuamthawng in atanaute’ kiangah, “Sihthau lawnte in na kam sung vuah thautang muam kawm un, ih sungte heh a hong kap leh ih thuh loh phamawh ding hi,” ci-in gensim hi. Amah zong ui misi sa nekin kisuang den a hih manin, a sungte tawh tutkhawp, khawlkhop nuam sa nawn lo-in, mun dangah ki hem nuam a hih manin, Falam Ukpipa’ tungah Saiha khat tawh, Khuangleng khua asim lai a sal ngaknu a mat nungak mel hoih mahmah Vansiing a kici tawh, Thau lawng 3, Dakbu 1, Khipi gui 3, Zangsial a nungta 2, leh Saiha 3 tawh Falam Ukpi Conbik’ kiangah 1847 kumin Kaptel gam na ngen hi.
2. Ih pute in Kumpi na do:

INNPI TE TANGTHU

G INNPITE’ TANGTHU G
Thu masa:
        Innpite ih cih pen Guite, Sukte leh Manlunte hi pen hi. Laphuak siam a minthang Gualnamte Phungmaang’ hunin zong Tawmbingte tawm vei na mang uh hi.. Tawmbingte’ sangin Thawmte sawt na maang zaw uh hi. Sawt a maang pen cileng Guite mah ahi hi. Sukte pen Khantuam’ khang pan a hong kipan ahi hi. A hih hangin Innpite’ lakah sukte mah galhat penin vaihawm zong na zo pen uh hi. Tawl khat khit ciangin Guite’ uk sung a om khate in Guite beh hong ki cih ton uh om a, Sukte’ uk sung a omte Sukte beh a ki cih hun uh hong om mawk hi. Ahi zongin India leh Myanmar in Maangkaangte’ khut sung panin (Independent) suahtakna hong lak uh ciangin, Guite beh taktak lote in Guite beh hong kici nuam nawnlo uh a, Sukte beh taktak lote in zong Sukte beh hong kici nuam nawnlo uh hi. Tua banah Sukte kici min hong deih loh manun, Tedim khua min tamin leh Maangkangte’ hong cihna uh tawh kizui-in, Tedim, Chin hong kici hi. Lusheite bang in zong a paipai min hong kipuaksakna PAIHTE ci-in hong lo uh hi.
THAWMTE MANGSUUM’ TANGTHU
1. Saizang khua-ah Maangsuum a tunna thu:

SIALSAWM PAWI

‘ SIALSAWM PAWI ‘
Thu masa:
          Sim lei tunga om minam khempeuh in ngeina nei ciat uh a, tua ngeinate ’adingin a hoih pen, a manpha pen hi-in, a lung uh a nopsak ban-ah kithutuaksakin ki-itna zong khosak hi. Tua ngeinate a pu a pa’ khang pan kipanin kem toto ciat uh hi. Ei Zomite in zong ngeina hoih tampi ih nei hi. Tua ngeinate in ei Zomite hong ki-itsakin minam kician khat hong suaksak hi.
1. A Nuam Sialsawm Pawi:
         Khuakhal ding kisa-in khuamui hong kai ci-ciai a, pengpelep te’n (Keutawlek te’n) hong hamsan khengkhang ta uh hi. Lopawi zong kiman ta a, Sialsawm Pawi a kibawl hong hi ta hi.
Dopi kha-in tua pawipi’ ading kiging kholin “No bang tawh bawl sawm,” ci-in khat leh khat lawp takin kidong khengkhang uh hi. Cik ni ciang kipan ding, ci-in a ni acin’ ding bang kingaklah mahmah ciat hi. Pawipi pen Dopi kha leh Zing kha kawmkal sung lopawi khit (April) kha pawl-in khua zang bupin kibawl hi. Sial-a kipan gan neih peuhpeuh tawh lungkim takin kibawl ciat hi
(a) Sialsawm Pawi Bulphuhpi:
Tang lai-a kipan ih pu ih pate’ bawl ih ngeina pen kum simin a kizom toto ahi hi. Sialsawm cih pen:
Sial = Sial (sawmsial) a cihna hi a,
Sawm = hih sawm, bawl sawm, tum cihna ahi hi.
          Ei Zomite in sial pen sepna ngimnate-ah gentehna-in ih zat hi a, a lian mahmah ih cih nopna ahi hi. Sai (vuisa) bel sial sangin a liatzawk hangin lian cihna-in kizang zaw lo-in minthanna gennate-ah kizang zaw hi.Tua hi-in ih nasep ih silbawl, ih tupna ih ngimnate-ah a lian a sangpi mah (sialpi cia mah) sawm ding tum ding cihna ahi hi.
           Sialsawm Pawipi ni-in siampipa in zing tungin Zotang silsel anha (anhang)-in na huanin, tua sung pan khua sung cidamna ding leh hauhna ding aisanna nei-in mai lam-a piang ding thu zong na genkhol hi.
2. Dai Hawh leh Pu Zu Kholhna:
           Pawipi ni zing tungin innteek nupite in zu beel khat taakin Zotang sih huan a, si-pi na kang uh hi. Zingsang khua hong vak milmial ciangin innteek nupi nu in Zotang sih leh si a hel khit ciangin zu thawlno khat (dai-tawi) tawh han-ah na pai (dai hawh)- in a sisate phawkna leh thugetna thupha na bawl uh hi.

KHUADO PAWI THU

1 KHUADO PAWI THU ‘
Thu masa:
       “Tedim gam sungah Khuado a kizat ciat hangin, lasak a kipan gamtatnate kibang kim lo hi. Bang hang hiam cih leh, omna mun kikhat lo ahih mah bangin ih omna mun tawh kituakin gam min, khua min, lui minte tampi-in phui- sam, lasak leh gamtatna-ah kizang ciat hi. A kibang lo nengneng a om hangin, “Khuado ngeina kician om lo hi, ci-a ngaihsut ding hilo hi. Khuado thu ih gen a kibat kim lohna zong a thupit mahmahna hi zaw hi, ci-in ngaihsut ciat ding ka deih hi:
        Khuado pawi ih cih pen Zomite pawi neih thupi pen leh lim zat pen ahi hi. Hih pawi pen tuuk annlak khit ciang kibawl ahi hi. Khuado pawi bawl hun leh Vaite pawipi ‘Diwali Puja’ leh Kawlte pawipi ‘Mithuun Puai’ bawl hun kituak a, Khuado pawi ih bawlzia tawh kibat mahmahna nei-in mei kide tek hi. Kawl leh Vai ten ‘Khuaimeivak’ de-in, Zomite in ‘Meilah’ ih de hi. Hih panin Zomite pen minampite mah banga ngeina zia leh tong kicing a nei Ih hih lam kilang mahmah hi.
Tua banga ngeina zia leh tong kicing a nei minam picing kihi napi in, minam picing hong hisak Ih minam pawipi Khuado ih neihna natawm a theilo tampi ki-om ding hi. Minam Pau, lai, ngeina, pawi leh khanglui vante kician a nei lote minam picing kici theilo ahih manin a it lo, a keem lo, a puah lote minam khangto suak ngeilo hi.
1 . A khiatna:
        Khua cih in khiatna nam tuamtuam nei hi. Pasian genna-in ‘Khuavak’ kizangin, Dawite genna-in ‘khuazing’ kizang hi. ‘DO’ Ih cih in zong khiatna nam tuamtuam mah nei-in, a sia lam leh a hoih lamin kizang khawm thei hi. Ih it ih ngaih hong zin hong lengla a om ciangin zin do, lengla do ci-in ‘Do’ zatna mun a om mah bangin, hong bawlsia thei dawi leh gaalte ih sim ciangin zong ‘Do’ ci-in zatna mun mah om veve hi. Zomite in ‘PAWI’ ih cih pen Mikangte in ‘Festival/Feast,’ ci-in, Vaite in Puja ci-in, Kawlte in puai na ci uh a, Luhseite in Kut na ci uh hi.
Tua panin Khuado pawi pen thupha hong guan Pasian dona, lungdam kohna leh thupha ngetna pawi hi-in; A lang khat lamah hong bawlsia thei dawi leh kaute lak pan kisiansuahna dinga dawi leh kaute hawlkhia-a dona pawi ahi hi.

ZOMI TE NAMBAT SIMDAN

 NAMBAT SIM DAN
       SIMNA 1- Khat10 – Sawm100 – Za1,000 – Tul10,000 – Tulsawm100,000 – Tulza1,000,000 – Then10,000,000 – Thensawm100,000,000 – Thenza1,000,000,000 – Sang10,000,000,000 – Sangsawm100,000,000,000 – Sangza1,000,000,000,000 – Awn10,000,000,000,000 – AwnsawmKHA MIN Jannuary = Theino sih khaFebuary = Tun khaMarch = Dota khaApril = Dopi khaMay = Zing khaJune = Gam khaJuly = Taangsih khaAugust = Tang khaSeptember = Phal khaOctober = Khuado khaNovember = No khaDecember = Kau kha NIPI KAAL MIN Sunday -NipininiMonday -PizingniTuesday -NilainiThursday -LaizingniFriday -LaithainiSaturday -Ninoni H U N G E N N A 1. Zankim 2. Akmasa-khuan3. Aktak-khuan 4. Phalvak5. Sing khe tan6. Khuavak8. Vaiham san9. Sunkim10. Ni kai11. Anhuan hun12. Vaiciah hun13. Nitum14. Khuamui15. Sanggam melmak16. Khuamial17. Vumkhawi18. Lup hun19. Ihsip20. Zankim
II. TAANG LAWHNA
Aisa li = Kop khat
A nu leh a pa a sibaihte = Tagah
Ak a pate = A luui
Ak a nu a tuuisate = A pi
Akpi a neute = A khekh
Ak, mi’ inna a giakte = A gilgap
Ak, nitak khuamial khita a khuangte = Aksia
Aktuui a keuh lote = A dah
Annsing kung khat = Khuah khat
Ann, sumh dim khat = Thun khat
Ann cii tuh loha a pote = A lii
Bi lom li = Phuuk khat (Puak khat)
Bawngtal nih = Kap khat
Ciangkang khat = Tawn khat
Daak thum = Bu khat
Dawithoiha kipan na khat peuhpeuh thumvei = Thup khit khat
Dol peek laam nga = Cial khat
Ganhing no a neikik baihte = Kumsik(Tapet)
Ganhing ta a neithei lote = A ciing
Ganhing ta’ a nei nailo a nute = A laa
Gua a dawnthak( a mawnthak) = Guatuai
Gua a dawn khan hunsunga guahzu = Tuaiguah; Tuaisia
Innsun nih = Tuah khat
Inntuan a nei khinsa innte = Innbul
Innkuan a tamte = Kunta
Innkuan a tawmte = Lukhat

III. Zomite’ min khiatna:
Ai Aihna, Galaih sa-aihna
Al Zel kawikawi, Tawk kawikawi,

ZOMITE’ PUAN SILH ZIA

1. ZOMITE’ PUAN SILH ZIA
Thu masa:
          Tanglai-ih pu ih pate a kipanin ih neih ih minam puante, a silhzia, a zat zia tawh kisai lung himawhna tuamtuam a om banah, ih ngeina puate tawh kisa-ini tulai khangno pilna siamna khua muhna a tangzai zawte in itna a thuk zaw, deihna alian zaw hong heih nading deihna leh, ih zatna mun lehhun a kibang a ih neih theih nading deihna tawh hih thu kong gelh a hi hi.
(a) PUANSILH KIPATNA
          Leitung mihingte pianna mipa leh a zi hi a, tuate geel in Pasian’ thukham a palsat a kipan khuaphawk uh a, a guaktang-un a om lam uh kithei uh hi. “Topa Pasian in mipa leh a zi adingin zavun puan bawlsak a, amaute a silhsak hi,” ( Piancil 3: 20) ci-in lai siangtho sungah ih mu hi. Lai siangtho sung a ih muh mah bangin puansilh kipatna bulpi in maizum selna ahi hi. Tu dongin niik leh puan pen maizum seelna mahin kizang pen hi ci leng ki khial lo ding hi.
A hi zongin mihing in maizum zeelna bek hilo-in khualum leh a vot do nadingin puan kisilhin nik ki teng hi. Kizemna in zong kizang hi. Mel lehsa a kilawmsak nadingin puansilh hoih zaw, a pha zaw silh zawh nadingin a khangkhangin silh leh teen kipuahpha hi. Pumpi khanzia tawh kituakin kizepna a tuamtuam zong kinei hi. Hihte khempeuh “Niikten leh puansilh,” ih cihte ahi hi.
Tanglai-in ei Zomite in puansilh niikten amau khut mahmah tawh bawl tawmin na kiguan zo uh hi. Hih a nuai abangin a banbanin en hi.
(b) Siamgelhna:
        Ni danglai-in ei Zomite in siam gelhna “Pheleu” na ci uh a, a namnamin na khen uh hi.
(1) Dapzaal
(2) Tangmai mu
(3) Khiangkawi
(4) Sumtaw
(5) Maimu tang
(6) Siallu suan
(7) Ciangkawi
© Khauzat zia:
      Tung bel pen “Khul” hun lai pekin kizang khin zo hi cih thu tangthu kan mite in a gen hangun khau zatna tawh kisai bang huna kipan kizang hiam cih kitel theilo hi. Tangthu ciamtehte in pat khau pian ma-in kaaltep peuh ki teng hi ci-in na gen uh hi. Pat khau kizatna bul ih tel liah loh hangin “Ciimnuai” om lai-in khau na ang khin zo ta uh hih tuak hi. Bang hang hiam cih leh, Ciimnuai mi Thang Ho leh Lian Do’ la sungah Zo dial thu na kigen zo hi.
Thang Ho leh Lian Do’ la:-

ZOMITE’ KICIAPTEHNA VAPHUAL THU

1 ZOMITE’ KICIAPTEHNA VAPHUAL THU
        Zomite in thumanna leh cihtakna thupi sak uh a, tuate ciaptehna dingin vaphualin a kiciamteh uh hi. A pau a ham uh kithei lo-in, Kawlgam Vaigamah kikhen uh a, ngeina nangawn damdamin ki gamla deuhdeuh ding tawh kibang napi, Zomi kici nam khempeuh in amau leh amau a kiciapteh nadingin “Vaphual” a zang khawm thei uh hi. A tangthu a nuaia bang a hi hi.

       Ni dang lai-in Lawi Thang leh Sial Lian kici unau nih om a, Lawi Thang a uzaw hi-in, Sial Lian a nau zaw ahi hi. A neu mahmah lai-un a nu uh si a, a pa un zikik a nei hi. A nukik un Lawi Thang leh Sial Lian it lo-in bangcih leng hih naupang nih tawh kigamla thei ding cih bekbek a ngaihsun thapaai hi. A pasal kiangah, “Hih naupang liakluak nih tawh khuasa khawm theilo ding ka hih manin, na siamsiamin mundangah hawlkhia in” a ci hi. A pa in a tapate nih hehpih huaisa-in it mahmah napi a zi’ phunphun thuak hak sa mahmah hi.
       Ni khat a pa in paalbawm lianpi khat a phanphan laitakin a tate hong pai in, “Pa! na bawm phanphan bang ding a hia?” ci-in a dot uh leh a pa un, “Gun a suang no mau ciacia ka puakna ding ka cih hi ven” ci-in a dawng hi. A zawh ciangin a tate sam a, “Tate, hih bawmpi sungah na ta uh hiam hong kisin dih sin vua le” a ci hi. A tate zong lungdam mahmahin, hong kisin teltel uh a, a ta uh hi. Tualai takin a pa un bawmpi kisuanin khuanawl lam a zawtpih vingveng hi.
       Mual khat a khup ciangin, “Tate! hih lai-ah hong nusia leng innlam na thei lai ding uh hia?” a cih leh a tate in “Thei mah nung pa! Hih khawng ka sing tom zelna uh hi lo maw” a ci uh hi. Pai leuleu-in mual khat a khup ciangin, a pa in “Tate hih lai-ah hong nusia leng innlam na thei lai ding uh hia?” a ci kik hi. A tate in “Thei buang ee, pa! Pute’ sial pute’bawng ka cincinna uh hi lo maw!” a ci uh hi. Pai leuleu-in mual khat a khup kik ciangin, “Tate! hih lai-ah hong nusia leng, innlam na thei lai ding uh hia?” a cih kik leh, a tate in “Thei nawn kei nung, Bang ci-in maw pa! Hong nusia ken maw pa!” a ci uh hi. A pa un tua lai-ah khawlpih a, a tate hik khawng khah khawng a etsak khit ciangin a ihmu sak hi.
       A tate a ihmut sip khit ciangin a pa in a hikte a khahte’ kiangah, “Ka tate in hong sap leh ‘Hawi” na ci un” ci-in vaikhakin, nung hei kawmkawmin a ciahsan hi. A tate a khanlawh ciangin, khua pangsan hun hi ta a, a kiim a paam a et uh leh a pa uh a mu kei uh hi. “Pa, pa aw” ci-in a sapsap uh leh hikte khahte in “hawi” ci-in a na dawng uh hi. Unaute in a cih nang uh thei nawn lo-in, a gil uh kial mahmah a, a kapkap uh hi. Gamlakah nektheih zongin a vaak leihleih uh hi. Nektheih a muh peuhpeuh uh, phalhawmin a ne uh hi.
         Ni khat vasa bu khat mu uh a, a u in a va et saisai leh vaphual tui tang khat a na om hi. Khia suk leh lah kitam ding, ne leh lah a nau in ngawl ding ahih manin a u in a kam sungah muanin sing tung pan hong kum suk hi. Leilak a tunma-in vaphual tui taamin valh kha a, vaphual a suak pah hi. A naupa in a upa vaphual a suah ciangin dah mahmahin amah kia a kapkap hi. A u in “Nau aw kapkap kei ou! Nek theih singgah ka muh peuhpeuh hong puak ning aw, Lau ken aw” a ci hi. A u zong singgah zongin a lenlen leh munkhatah gam hoih gam nuam mahmah khat mu a, a naupa samin tua khua-ah a tengsak hi. A naupa in tua khua-ah a sep peuhpeuh lawhcing a, a khawi peuhpeuh pung mahmahin, a sawt lo-in mihau mahmah khat a suak hi. Zi nei-in ta nei-in nuam a sa mahmah hi. Nek leh dawn kiningcing mahmah a, khua hausa nangawn a sem hi. A upa in zong vilkik nawn lo-in kum sau veipi a kikhen uh hi.
        Ni khat ni ciangin, a naupa Sial Lian in ton ding hong vaihawm hi. Zu leh sa na khempeuh kicing khin dildel a, a nunung penin a upa a sam nuam hi. Tua ahih manin a upa a sam dingin vasa khempeuh a kaikhawm hi. “Ka upa sam nuam hi veeng, kua in hong sapsak thei ding uh ham a ?” a cih leh Baibek in, “Ken sam thei ning ei” a ci pah buatbuat hi. “Bang ci sap sawm na hia?” a cih leh, “Belek, belek” ka ci ding hi a ci hi. Vasa khempeuh in a nuihsan ngeeingai uh hi. Sial Lian in “Nang sam thei kei ni ciai” a cih khit ciangin, vasa khempeuh a banbanin kisinsak a, a sam thei ding kuamah a mu kei hi. A nunung petpet ciangin, Vavui in, “Kei hong kisin dih ning ee” a ci hi. Sial Lian in “bang ci sap sawm na hia?” a cih leh, Vavui in “Tu, tu, tu, tu git ka ta aw e nau in Tonkhuang kai ee, phual aw hong zo in ka ci,” ka ci ding hi a ci hi. Tua ciangin Sial Lian in “Nang sam thei mah ni ciai “ ci-in a u sam dingin a sawl hi.
        Ton kipat ni zingsangin, a u Lawi Thang hong tung huak-huak takpi a, inntual tungah hong laam hi. Sial Lian zong nuam mahmahin, a inntual laizangah hong pai a, a u a muak hi. A u in a mul khat botin a khiatsuk leh, a nau in hoihsa mahmah a a lukhu tungah totin mipi lai-ah a laam hi. Sial Lian lam siam mahmah si, vaphual mul tawh lah kilawm mahmah si ahih manin mi khempeuh in hoihsa-in a eng mahmah uh hi. Papi khempeuh in vaphual mul ngen pah ngeingai uh a, a u in zong a mul neih khempeuh botbotin a khiatkhiat hi. A nu kik in zong a nget leh, vaphual in a ekpeek a, a kamsung Tu-in a si pah hi. Vaphual in a kha a mei a bei dong botbotin khiatkhiat ahih manin a tawpna ciangin leng thei nawnlo-in leilakah hong kia a, a naupa in a tangsaal-ah a kem hi. A nau in a mei a kha a kim dong a kep a vak khit ciangin a khah kik hi.
        A u in a len khiat kik ding ciangin, a naupa’ kiangah khitui mualtuang sa in “Nau! hih lai mun sang a nuamzaw gam khat mu khin ka hi aw. Tua lai-ah a tawntung ih tenkhop theih nading ni khat ni ciang hong sam ding ka hi. Tua lai mun nong tunnop leh thumanna leh cihtakna kiptakin len tinten in la, na nuntakpih in aw. Tuate ih gamh a hi. Mangngilh het ken aw Sial Lian!” ci-in a vaikhak khit ciangin a leng khia vingveng hi. Tua huna kipanin tuni dong vaphual ahi a u Lawi Thang leh a naupa SialLian a kimu nawn kei uh hi.


Vaphual thu khat leuleu-ah:
      Vaphual nupa a kici pen vasa dangte bang lo-in a ki-it pha diakte uh ahi hi. A nu hiam a pa hiam khat a si om leh lungleng lua-in amah guak om nuam salo hi. Van sangpi-ah lengin sangpi atun ciangin lei-ah kikia sakin kisih bawl tangial ci uh hi. Tua banah a bu sungah a tui a nu in a op ciangin, hoih takin a bu khempeuh singnai tawh hu bit sitsetin a luthawl theih nading mun khat bek vangsak a, apa in an zongin vak khia-in a nu an va puak zelzel hi. A hi zongin a om loh kalin mun khat vangsak, keh sak kha leh apa lungkim lo-in “nang ciampel, ka om loh kalin midang tawh kizom hi teh, ci-in an puak nawnlo, don nawnlo ahih manin a nu pen a bu sung pan lah leng khia thei nawnlo-in tua bangin a bu sungah si-in muat cip lel hi, ci-in khanglui te’n na gen uh hi. Ki sihpih ngam zah dong a ki it ahih hangun a ciampel aom ciangin ki nusia ngam mahmah uh hi.

Tua hi a, hih VAPHUAL’ cihtakna leh ki-itna thupi sa-in ei Zomite in Zomi kiciaptehna-in ih nei hi.

Kasin Laihong luah

                                                        Kasin lai hong luah Ngaihno


-Kazaalna laikhun tungah lailung zuangveng
gaal in don veeng na angsung ah ka zaal hun diing
na siang ah hong leng nuam veng
maimit zong siing mawh inge.....

-I leena mun te mual zatam in hong hal e, 

Sianmang geel hun'ah dawn bang ki tuah ni maw ngaih tua hun diing hai bang ngak in muhloh tawng kisaang ni Sianmang in tui bang gawm diing ngak zel ni.


-Ka sinlai hongzen vang ngaih no aw,
nang kongsial na lai ah na ee,
nang tawhlo in lungmuanna omlo nang bek na hi kalung nop na,



-Duangzen liannu heisa paakbang in etlawm cia
na sakmel et lawm na duangsuah et lawm
duangzen lianu maimit laukha ah luai den
etcim thei kei veng,
paalzaw lungkuai diing singdang omlo e,



-kumkhua sawt a lailung nopna ka zon zon
ngaih aw na sakmel tu in mu ing e,
tung Sianmang muang kawmin khuam bang kip den ni ngaih aw
angkawi Tong i chiamsa peel kei ni
tongchiamsa peel kei ni
ngaih aw..........

Saturday, September 13, 2014

Hih zah aa kong ngaih zia

                      BANG ZAH TAK AA HONG NGAI KA HIAM

A et lawm mahmah na mel hoih na leh a it huai mahmah leh a santak huai na tongdam.

-Kong it-na leh kong ngaih ziapen pakte nisa lua in tui a ngawl cing in vulthei hi a hi zong in kei in ka hih leh ni sa lua in ka vul ding zong in tui ka zong thei aa ka gil a kial hun in zong an zong thei ka hihi.

-Hi mah leh ka vulna bulpi in pakte tui ki samlua in nisa lua a hih man in a vulbang mah in nasak mel et lawmleh na tongdam aw nem ka zak khak loh cing in tuiduh nisa kap vulbang in ka na vulzel hi,

-Natong dam kasan ni in kei aa ding in lungnop ni ki pat ni hi napi in nang tawh holung kumkhawm theilo leh nasak mel ka muh khakloh ni in kei aa ding in lungzuan khua ngaih na tha nem na ni ki patni na suak zel ing ngaih luat aw,

-Namai tang in katha hongdim den hi na nuih mai na in ka ci damsak tuam hi
Na aw ngaih bang mahmah in ka bil sung ah hong lut cing in tui duh mahmah pakbang in ka nuntak na hong hing sak hi,

-Kong it na leh kong ngaih na pen gengen nuam mah taleng gengen lehang hong ki cimtak thei bang hong in hong ki cim tak theiding cih pen kei ngaih zah in hong ki ngaih loh ding man in lauhuai zel hi,

-Nang tawh ki zop na limlim a hih nak leh nang aa ding in bangmah a hi kei zong in kei aa ding in lungnop na bulpi mah na suak veve hi,

-Nang kong ngaih sut cing in ka lung nuamden hi tua bek tham lo in nang tawh ki teng hi leng bang zah in ka lung a nuamzen tam cih bel genkhol zo keng hong it hong ngai na hih nak leh kei aa ding in lungnop tawn tung na nang tung a hihi,

-A tawntung aa nang tawh a om khawm ding bang in ka ki ngaih sut cing in ka lung nuam mahmah in ka gim ka tawl na teng zong tui suak in thangvan aa  mei pi  huih in a mut khiat bang in ka lung gim na teng bei khia hi,

-Hih zah liang aa kong it kong ngaih na ding in bang gu banggau dawn kha ne khia liang ka hiam?
A gu a gaudawn kha hi lo mah leng zong na sak mel et lawm leh na tong dam teng kei aa ding in guleh gau suak tamai hiam cih cih liang in om hi,

-Guleh gau cih pen dawn leh nek tawh ki vei thei ding na hi lo cih,
Nasak mel na duang et lawm na pan zong gu leh gau a suak thei liang ding mah bang liang ee, kong ngaih kong it luat man in haksat ka thuak loh nang in hong ngaih sutsak zoding Zolia nang bek mah tung ah ki nga cih ka phawk zel hi,

-Mi thupi mizah takhuai na hih man in kei tawh a ki tuaklo leh a zum huai thu kei lampan om kha mah ding hi a hi zong in kei cinloh na mah leh kei kamsiat man mah na hi mai hi,
A hi zong in kei zong ka ut penleh ka deih pen na hi pah het lo hi Ngaih no aw,

-Kei tualniam lualeh kei mawllua ka hih man aa nang pil na neileh nang micim khat hong lung gulh hi tuan lo hi ing,
Na neih man leh na theih man aa hong ngai ka hi kha kei aa ka lungsim pan kalung tang deih na hih khak man in nang hong it thei hong ngai kha ka hih man in kei aa ding in mai zumna leh gual lelh na tampi a omkha ding mah a hihi,

-Bang mah ka neih loh hang in nang kong it na kiamtuan lo ding hi,
Pilna sangpen ka neizong in kong it na kiamtuan lo ding hi bang hang hiam cih leh na pil man in hong ngai ka hi kei hi na hauh man in hong ngai ka hi kei hi,
Kalung tang in hong deih in hong phawk hi kei zong hih zah aa kong ngaih na khiam thei hi leng a khiam nuam a kiam sak nuam ka hi hi,

-Bang hang hiam cih leh hih ngaih na it na cih pen ki mawk hepkhiat thei lo hi,
Ki mawk koih tawm thei lo hi tua in a tawntung aa kong it na ding hong pian khiat na ka lungtang tawng pan hong luang khia it na hi Ngaih luat aw,

-Nangtawh a hi theilo ding a hih leh bang hang in hih it na koi pan hong piang hi ding hiam?
TungSianMang hong piak it na a hih leh zong bang hang in hih zah liang khakham vei lam et bei liang ding in it na hong luang dihdih sese hiam na cici ing ee,

-Sim leitung ah ka it pen ka ngaihpen mah tawh ka ki ngai nuamden hi a hi zong in ka it pen ka ngaihpen in kei hong it pen hong ngai lo pen kha ding hi,
A tawntung in nang tawh lung tuak tui bang luang khawm ding ka lam et na om den hi na ngaih sut na khempeuh a ki khel sakthei SianMang sinthu hi hen hong it pen ing hong ngai pen ing Ngaih No aw.....!

   By-It na ngaih na 

Monday, September 8, 2014

Nu ngak hoih ka sak nam

                                      Mi Hoih Ka Sak Nam

..Mi khat leh khat kibang loding aa, kei hoih sak nam a tuamdeuh in a omdiam bel thei keng..

-Numei pen a mel asa zong ci nai khang a masa-in a samsau hamtang leh Vangnei deuh leh 
      Kilawm tuam mahmah ka sa hi.

-A hih theih leh Nuihmai den henla i hopih khempeuh hongdawng hamtangding hoih ka sa hi,

                                                    ...Mel leh sa gamtat dan tuamtuam te...

-Thatang lianpian a hih leh a tunsang pian a hih leh a phei lianlua lo ding a tawlam gol lua lo ding tua bangte muh nop zaw hi,

-Thalian piante a muk uh a tung a nuai sang in lianzaw leh et lawm mahmah ka sa hi
   Muksansa lamte a ki langlua zang lo ding tua te et lawm mahmah hi,

-Maitang leh mel tawh ki sai in A mit bempian te hoih kasa hi a mai bem a hih leh a kamlian ding a mai zawl a hih leh hoih kim lel hi a nak a mai tang pan i et cing in a nak vang ki mu pawl khat om aa a ki mu lo te mah hoih ka sa zaw veve hi,

-Nakvang ki mulo cih cing in a nak kuipian sau pian ding ki kimsuk pianding tuadan nak te in mel zong hoih sak tuam hi tua dan na hih kei leh zong dah tuan ken,... :)

-Samhen danding A samsau te in a hen ciang-in Alu zanglam pan hen leh ki lawmtuam mahmah hi mipawl khat te in a sam a hencing in Adeek tungdeuh ah hen ziau a hih man in ki lawm na hoih tuam na in pianglo hi,

-Mittang hoih ka sak dan te pen a mit khauh lua loding nem mahmah ding tua danlam te hoih kasa zaw hi,

-A bil mun nih mun thum bang a vut te pen haivai ka sa hi,

-A haksat na khat hong kophot in hong kup pih hamtang leh ki cianpen ka sa hi a ki khel ma in i panpih zo kei zong in hong gen pahpah te mah thupi ka sa hi.,

-A Nuih cing in a Aw tawh a nui khia limlim a Aw zak nop zaw aa Aw sung pian aa nui te sang in zak nop zaw hi...

-Thukhat hong gen cing in i tel theih ding aa gen thei te mah ki cian ki sa pen hi..

-Ki zep ki puah na ah mit mul lamte a nak kiat lua te a et lawm nawn kei hi..

-A masep zawh cing a sem ciatciat a thumthum lam hi kei leh et lawm hi a ngaih sut khem peuh a gen pahpah hi lo hamtang ding,

-A mah leh a mah ki dik sak nuam mahmah na pi in a lawm a gual in thuak lah mahmah nu mei pen ki en neu baih mahmah zel hi,

-Numei cih cing in om dan khawl dan val lua in om te pen ki neu muh mahmah zel hi tua hi aa om hithiat theih ding kisam mahmah hi,

-Nu mei pawl khat pen a gamtat zia tello pi in A mah leh a mah ki dik sak in thu a gen cing in Pasian thu bekbek gen in nei thei hi tua bang te dik lo hi,

-Pasian thu hoih tak aa mi a genpih nuam te a om zia hoih mahsa leh et lawm hamtang ding in ka um mawh hi,

-Pawl khat leuleu in a lungkham hun cing in lai at pheng ziauziau thei hi tua bang mite zong ki dop huai peuh mah hi,

-Milak ah ei hong ki dong khol lo leh i theih khol loh te ah ki tak lah lua kei le hang nu mei pil hong ki ci zaw thei ding hi,

-Pasal na neih cing in na kamtawm khat ki dawm phot hamtang in tua mah thupi pen ding hi,

-Ta naneih khit leh inntek tangpian na ki sak cing in na lung kim dandan in ding hi ta hi,
Pil hong ki sazaw ding hi dai tak aa na om zawh nak leh,

-Mikam tamte kamtam khial a hih man in a nak pau lua mite ki hai muh mahmah cih theih huai zaw hi,

-Cidam loh na lam ah damlo na hih leh damlo mah ci pah lel in damlo pi bang mah gen lopi na sep semzo kei le cin thadah minsia natang zaw khading hi,

-A hih na bang in om theih ding a ki sapzia hih te tawh ki sai in a tel siamding in hong lam en ing a vallua lai at khak a om leh hong na mai sak ding cih kong thum hi lungdam....!

Sunday, September 7, 2014

Ka Ngaih Mahmah Nu Ngak

                           A IT HUAI MAHMAH KA NGAIH NO

A it huai mahmah ka Ngiahno namel et lawm in na duangsuah et lawm mahmah hi,
    Na Ngiah huaizia leh kong ngaih na pen kamtawh genzawh ding a hi kei hi,
Banghang hiamcih leh Nahoih nate nosuah den in namel a et lawm tawntung hi
-Na neuihmai na in ka lunghiam nuamsak in na aw te kazak ciangin kaci a damtuam hi,
-Na'aw te Ngaih bang mahmah in kabil ah a vengthei lo na aw in ka benghem ah kaza
ciaicai tawntung hi,
-Nalung kim in na nuih ziahziah na in ka bil ah hong lut ciangin hong zen mahmah in kong ngaih na a lian tektek hi,
-Na maitang ka muh cing aa Nakam hoih in nanak hoih in namit hoih hi na luhek zia leh na gamtat zia in ka lung hong nuam sak in kong it na lian mahmah hi,


NA KI PUAH ZAWH MAN AA HOIH HI KEI TEH

                                      NA MEL HOIH NA IN MAN NEI MAHMAH HI

Amel Hoih Nu ngak khat pen na ki puah zawh hat thu tawh a hoih na hih loh lam a gen nuam i hihi.

Mel leh sa bel mikim ki bang lo aa hoih na a tuamtuam na hi mawk hi,
A hi zong in i ci tung ah i pian pih i ci leh i hek zia te tawh i hoih na na om gige hi.

Pasal te hoih sak theih Numei te.

1.Tha leh ngal puak zia hoih ding.
Tha tangcih pen ki bang khinlo zel hi pawl khat te thalian mahmah om hi
Mipawl khat leuleu tha neu mahmah in sang mahmah na om zel hi,
Pawlkhat leuleu pen tom mahmah in (bil) a tha lian hi,
Pawlkhat leuleu Golkim in a tha tang zong lian pah hi,

-Natha tang hoih leh hoih lo tawh hong ki ngai pah hi masa lo hi,
  Nanuih mai na hang in hoih hong sa zong na om zel hi,

-Namit tang mahmah it huai in a hoih ngiat mi zong om leuleu hi,
  Mitnem hi a om zia tawh a ki tuak deuh ki om leuleu hi.

-Namai tang mahmah hoih hongsa ngiat pawl khat om leuleu hi,
  Na maitang tung pan na hoih na te Na kam a hi zong in na nak a hi 
zong in na Namai ben leh zawl tawh na tha ki tuak mahmah se hi.

-Kamhoih pen a tha a liat pian leh a muk a tunglam lianzaw pian leh et lawm mahmah ki sa hi,

-Tua cing in na cina sa a cing lo mi na hih leh na sam hawi in la sau sak in 
   Nasam in vang hongpia mahmah hi,
Samtom sak lenglang cih khawng Pasal te aa ding in muh nop khol lo hi.

-Lawmleh gual lak ah na om ciang mi nuihpih theiding maitai theiding ki sam mahmah hi,
Kamsiam na leh hoih tak aa pau theih na pen ei leh ei ki bawl tawmthei a beithei lo a hih man in hanciam denzo leng hoih pen hi.

-Vai khat peuhpeuh na neih cing mansiang lopi in tawp sawm khawl sawm ngei kei in la cihtak sawmden in,
  Na Citak zoden kei phialzong in nang hanciam theih cing hanciam den in hongki muang mahmah ding hi.

-Haksat na khat natuah cing na It mi leh na ngaih pian tekiang ah kole cin hong muang in hong mawk taisan ngei lopah ding hi,
  A vaihawm theihzah hongpan pih in nang gen loh thupawl khat zong hong sep sak nuam lai ding uh hi.

-----------Cihbangteng hong at pong ing at noptam lua in hong behlap kik zel ning------